Kuchnie wojenne

Kuchnie wojenne – jedna z form pomocy żywnościowej dla ubogiej ludności w Galicji rozwijana w okresie I wojny światowej, organizowana w ramach subwencjonowanej przez Namiestnictwo „Państwowej akcji pomocy w wyżywieniu się niezamożnej ludności” w gminach, we współpracy z organizacjami dobroczynnymi. Kuchnie wojenne miały na celu zapobiec rozprzestrzenianiu się zjawiska głodu i wspieranie osób dotkniętych skutkami wojny. Zajmowały się dożywianiem żołnierzy i ludności cywilnej, w tym dzieci i młodzieży, chorych, starców. Posiłki były przydzielane uznaniowo, co oznaczało, że w niektórych rodzinach wszyscy członkowie otrzymywali obiady, zaś pozostałe rodziny były objęte wyłącznie częściową pomocą. Kuchnie wydawały za darmo lub odpłatnie po zaniżonej cenie posiłki, na które składały się śniadania, obiady i kolacje. W ramach realizacji swoich zadań placówki współpracowały ze sprzedawcami oraz wytwórcami w zakresie pobierania artykułów spożywczych i zastawy. Wypłaty dla sprzedających były udzielane przez kuchnie bezpośrednio. Na prowadzenie działalności placówki otrzymywały środki ze starostw, a te z kolei były subwencjonowane przez Namiestnictwo. W zakres zadań kuchni wchodziło także wypłacanie zapomóg osobom najbardziej potrzebującym pomocy. W ramach kuchni wojennych działały kuchnie wyznaniowe, np. Izraelicka Kuchnia Wojenna oraz Katolicka Kuchnia Wojenna w Limanowej. Za czas od października do grudnia 1918 Katolicka Kuchnia Wojenna łącznie wydała blisko 27 tys. posiłków, w tym ponad 7 tys. płatnych i ponad 19 tys. bezpłatnych. Najwięcej posiłków wydano w listopadzie – ponad 10 tys. płatnych i bezpłatnych. Z proponowanych przez Kuchnię posiłków największe zapotrzebowanie było na obiady, których w przedziale czasowych październik-grudzień 1918 wydano łącznie blisko 12 tys. Działalność kuchni wojennych była kontynuowana jeszcze w początkach okresu międzywojennego i wpisywała się w procesy odbudowy Galicji po I wojnie światowej.

Źródła: T. Kargol, Odbudowa Galicji ze zniszczeń wojennych w latach 1914-1918, Kraków 2012; E. A. Maj, Administracyjnoprawne instrumenty ochrony socjalnej w Galicji doby autonomicznej, Kraków 2022; Z. J. Pająk, Zarys dziejów społecznych ziem polskich 1914-1918 – Galicja [w:] Studia nad historią społeczną ziem polskich 1914-1918, red. W. Mędrzecki, Warszawa 2018.