Kursy dokształcające dla wychowawców zakładów opiekuńczo-wychowawczych

Kursy dokształcające dla wychowawców zakładów opiekuńczo-wychowawczych – program podnoszenia kwalifikacji wychowawców zajmujących się edukacją dzieci i młodzieży umieszczonych w specjalnych ośrodkach zainicjowany przez Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej w 1927. Kursy zostały utworzone na mocy rozporządzeń ministerstwa z: 22.04.1927, 10.10.1927 i 12.10.1927. Ich celem było dostosowanie standardów nauczania w ośrodkach wychowawczo-opiekuńczych do obowiązujących zasad, ujednolicanie systemu edukacyjnego oraz podnoszenie kwalifikacji kadry wychowawczej. Przeprowadzone w 1925 badania ankietowe obejmujące 761 placówek opiekuńczo-wychowawczych wykazało, iż z 2567 zatrudnionych w nich wychowawców tylko 264 posiadało przygotowanie do pracy w zawodzie, a 398 było po kursach dla wychowawczyń przedszkolnych, 892 osoby miały wykształcenie powszechne, natomiast 1905 nie posiadało żadnego przygotowania. Kursy miały nadrobić braki wiedzy i doświadczenia w pracy z dziećmi poprzez kontakt z pedagogami wykształconymi, posiadającymi długi staż. W celu organizacji kursów ministerstwo określiło standardy dotyczące ogólnego przygotowanie osób, które mogły sprawować opiekę nad dziećmi w zakładach. Warunkiem był 5-letni okres prekluzyjny dopuszczający pedagoga do pracy w specyficznym środowisku, natomiast ci, którzy już taką pracę wykonywali, lecz nie spełniali wymaganych standardów byli kierowani na kurs. Ministerstwo organizowało kursy raz w roku. Trwały one kilka miesięcy. Istniały także kursy roczne lub 3- letnie dla osób bez żadnego doświadczenia. Kursy organizowały m. in. Katolicka Szkoła Powszechna w Poznaniu i Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie. Program nauczania obejmował szeroki zakres przedmiotów. Dzielono je na ogólne (psychologia, poradnictwo zawodowe, podstawy prawne opieki nad dziećmi, higiena, historia wychowania), specjalne (wychowanie dziecka opuszczonego, wychowanie religijne, czytelnictwo dziecięce, wychowanie przedszkolne, rachunkowość), praktyczne (rysunki i zdobnictwo, wychowanie fizyczne, przyroda, technika widowisk dziecięcych, turystyka dla dzieci), dodatkowe (nauka o Polsce). Na zajęciach teoretycznych kursanci spędzali łącznie ok. 350 godzin. Ponadto uczęszczali na odczyty uzupełniające dotyczące okresu dojrzewania, problemu uzależnień wśród dzieci, chorób, organizacji kolonii letnich, opieki lekarskiej, etyki społecznej i wychowawczej. Zajęcia praktyczne obejmowały zwiedzanie zakładów wychowawczo-opiekuńczych, pisanie sprawozdań i referatów, uczestnictwo w dyskusjach, referatach, ćwiczenia ruchowe, uczestnictwo w grach, zajęciach plastycznych a także wycieczki przyrodnicze i zwiedzania zabytków i muzeów.

Źródła: J. C. Babicki, Kursy dokształcające dla wychowawców zakładów opiekuńczo-wychowawczych, Warszawa 1931; L. Dydusiak, Opieka publiczno-prawna w Polsce, Lwów 1938; P. Grata, Polityka Społeczna Drugiej Rzeczypospolitej Uwarunkowania-instytucje-działania, Rzeszów 2013; W. Partyka, Obraz nauczyciela w dwudziestoleciu międzywojennym w świetle niepublikowanych badań Zygmunta Kukulskiego, „Studia Paedagogica Ignatiana” 2024, nr 2; Projekt programu wykładów na kursach dokształcających dla czynnych wychowawców w zakładach opiekuńczo-wychowawczych, „Opieka nad Dzieckiem” 1925, nr 6.