Litewskie Towarzystwo Dobroczynności

Litewskie Towarzystwo Dobroczynności – organizacja dobroczynna działająca na bazie przemianowanego Litewskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny w Wilnie. Litewskie Towarzystwo Dobroczynności utworzono 31.12.1926. Głównym celem było niesienie pomocy materialnej litewskiej młodzieży szkolnej poprzez zakładanie i utrzymywanie instytucji zabezpieczających źródło dochodu. Działało niemal wyłącznie na terenie Wilna. Posiadało także ochronkę w Sejnach i autonomiczny  oddział w Warszawie (Litewskie Towarzystwo Samopomocy), który w 1936 liczył 150 członków. W okresie od 29.06.1927 do 20.09.1937 prezesem Towarzystwa był Pranas Bieliauksas. Do zarządu należeli: K. Stašys, ks. Pranas Šlapelis, P. Kraujalis, ks. K. Čibiras, ks. V. Jezukevičius, V. Aleikienè, D. Palevičienè, S. Majoštaitis , P. Karazija, P. Tamulevičiutè, A. Krutulys, S. Špoklas. Litewskie Towarzystwo Dobroczynności ściśle współpracowało z innymi litewskimi organizacjami dobroczynnymi. Aktywność opierająca się na zapewnieniu bytu uczniom i dofinansowywaniu szkolnictwa równocześnie wspierała postępy w działalności innych towarzystw. W latach 20. Towarzystwo nabywało w Wilnie nieruchomości, w których otwierało ochronki, internaty, pracownie oraz biura innych litewskich towarzystw. Były to: letnisko z kompleksem murowanych budynków przy ul. Wielkiej 12, budynek mieszkalny przy ul. Filreckiej 40, dom murowany i 3 domy drewniane przy ul. Filareckiej 17. W 1937 Towarzystwo posiadało 7 burs, w których mieszkało ok. 400 uczniów, 5 warsztatów rzemieślniczych szkół zawodowych, sklep i jadłodajnię. Towarzystwo zatrudniało nauczycieli, instruktorów oraz wychowawców (20 osób), budżet wynosił 350 tys. zł rocznie. 9.12.1937 Towarzystwo zostało zlikwidowane na mocy decyzji wojewody wileńskiego. Towarzystwo podzieliło los wielu litewskich stowarzyszeń, które od końca lat 20-tych ulegały naciskom polskich władz centralnych  i były rozwiązywane z powodu „antypaństwowych tendencji politycznych”. W latach 1938-1939 podejmowano bezskuteczne próby jego reaktywacji.

Źródła: B. Makowski, Litwini w Polsce, 1920-1939, Warszawa 1986; Litewskie Towarzystwo Dobroczynności w Wilnie rozwiązane, „Głos Narodu” 1937, nr 340; B. Urbanek, Dobroczynność w Wilnie w latach reaktywowania polskiej samorządności (1919-1927), „Medycyna Nowożytna” 2020, nr 1; Sprawa kontroli towarzystw litewskich w ujęciu ”Vilniaus Rytojus”, „Biuletyn Kowieński” 1936; nr 22.04.1936;”Vilniaus Rytojus” o zamykaniu organizacji litewskich, „Biuletyn Kowieński” 1936 , nr 22.04.1936.