Ministerstwo Opieki Społecznej i Ochrony Pracy
Ministerstwo Opieki Społecznej i Ochrony Pracy – urząd administracji publicznej działający w ramach rządu Rady Regencyjnej odpowiadający za organizację kwestii zawodowych i związanych z opieką społeczną. Resort powstał na bazie Ministerstwa Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Ochrony Pracy, które działało od 4.04.1918 do 30.10.1918. Po utworzeniu oddzielnego Ministerstwa Zdrowia, 14.11.1918 powstało Ministerstwo Opieki Społecznej i Ochrony Pracy. Na jego czele stanął Bronisław Ziemięcki. Działalność Ministerstwa stanowiła składową podejmowanych przez państwo działań mających na celu zniesienie prawodawstwa i unormowań po państwach zaborczych. Ministerstwo odegrało fundamentalną rolę w rozwoju prawa pracy i uzyskiwania przez warstwę robotniczą znaczenia na gruncie prawnym, a także ekonomicznym i socjalnym. Ministerstwo stawało w obronie i realizowało prawa pracowników. Do jego kompetencji należała opieka państwa nad ofiarami wojny i emigracją robotniczą, kwestie dobroczynności publicznej, państwowa inspekcja pracy, sprawy stosunków robotniczych a także przygotowanie prawodawstwa z zakresu ochrony pracy i ubezpieczeń społecznych (zagadnienia związane z publiczną służbą zdrowia podlegały Ministerstwu Zdrowia Publicznego). Dzięki funkcjonowaniu ministerstwa obszar praw robotniczych od początku istnienia państwa funkcjonował w oddzieleniu od kwestii gospodarczych podlegających resortowi przemysłu i handlu. Powodowało to jednak liczne naciski i próby marginalizowania znaczenia ministerstwa, a nawet jego likwidacji przez organy reprezentujące przedsiębiorców. Tuż po odzyskaniu niepodległości ministerstwo podejmowało działalność przede wszystkim w dawnym Królestwie Polskim, działało do II połowy grudnia 1918 r., gdy zostało przemianowane na Ministerstwo Pracy i Opieki Społecznej.
Źródła: 10 lat polityki społecznej państwa polskiego 1918-1928, J. Goclon, Organy polskiej administracji państwowej w Królestwie, „Folia Iuridica Wratislaviensis” 2014, nr 2; R. Poradowski, Warszawa 1928; Ministerstwo Opieki Społecznej (do roku 1932 Ministerstwo Pracy i Opieki społecznej), [w:] Polityka społeczna Paśstwa Polskiego 1918-1935, Warszawa 1935; Ministerstwo Pracy i polityki społecznej 1918-2008 ( w zbiorach GBPiZS), red. A. Radwańska, E. Wyglądała, Warszawa 2008; E. Słabińska, Ewolucja działań publicznych służb zatrudnienia w latach 1918-1939 i 1944-1949. Zarys problematyki, „Optimum. Economic Studies” 2019, nr 2.
