Kacprzak Marcin
Kacprzak Marcin – ur. 06.09.1888 w Podolszycach k. Płocka, zm. 14.07.1968 w Warszawie; lekarz, popularyzator oświaty sanitarnej i higieny szkolnej, urzędnik, nauczyciel akademicki, profesor medycyny. Pochodził z rodziny chłopskiej, uczęszczał do gimnazjum gubernialnego w Płocku, z którego został wydalony za uczestnictwo w strajku szkolnym (1905). Naukę kontynuował w gimnazjum Polskiej Macierzy Szkolnej. Medycynę studiował na Sorbonie w Paryżu, dyplom uzyskał w 1915 w Uniwersytecie Charkowskim. Jako stypendysta Fundacji Rockefellera studiował higienę i organizacje służby zdrowia w Johns Hopkins University w Baltimore. Do kraju wrócił w 1921, osiedlił się w Warszawie, gdzie pracował jako lekarz sanitarny. W 1924 został wykładowcą Państwowej Szkoły Higieny. Pracował na stanowisku kierownika oddziału epidemiologii i statystyki aż do wybuchu powstania warszawskiego. W latach 30. wykładał również na Studium Pracy Społeczno-Oświatowej Wolnej Wszechnicy Polskiej oraz Uniwersytecie Warszawskiem. W latach 1928-1939 pełnił funkcję naczelnika wydziału statystyczno-sprawozdawczego w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej (następnie Ministerstwie Opieki Społecznej). Od 1937 był prezesem Towarzystwa Medycyny Społecznej. W okresie okupacji uczestniczył w tajnym nauczaniu lekarzy. Pełnił funkcję kierownika referatu zdrowia w Departamencie Pracy i Opieki Społecznej Delegatury Rządu na Kraj. Po zakończeniu II wojny światowej pracował na Uniwersytecie Łódzkim (Wydział Lekarski), od 1947 w Akademii Medycznej w Warszawie (w latach 1955-1962 pełnił funkcję rektora). Pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Higienicznego, Towarzystwa Świadomego Macierzyństwa. Brał czynny udział w pracach Światowej Organizacji Zdrowia. Jak się uważa tzw. nakaz pracy lekarzy istniejący w latach 1950-1958 był związany z przedwojennymi poglądami M. Kacprzaka o tzw. rozsiedleniu lekarzy. M. Kacprzak był autorem kilkuset publikacji popularnych i naukowych. Przed II wojną opracowywał kroniki epidemiologiczne, publikował artykuły o organizacji służby zdrowia, po 1945 opisywał sytuację epidemiologiczną w Polsce, zredagował Poradnik kontrolera sanitarnego (1953). Propagował sprawy higieny w prowadzonym przez siebie od 1928 piśmie „Zdrowie”, a także w innych, w tym: „Warszawskim Czasopiśmie Lekarskim”, „Pracy i Opiece Społecznej”. W 1960 wraz z żoną Wandą Żebrowską-Kacprzak przekazał Polskiemu Towarzystwu Higienicznemu w formie darowizny 0,5 mln zł pochodzące ze sprzedaży niewielkiego majątku żony odzyskanego w 1956 na „Nasze Stypendium” przeznaczone na kontynuację kształcenia i prowadzenia pracy badawczej młodych naukowców w dziedzinie ochrony zdrowia, higieny i epidemiologii.
Źródła: Z. J. Brzeziński, Marcin Kacprzak (1988-1968), „Nauka Polska” 1969, nr 1; D. Cianciara, J. Muszyńska, Marcin Kacprzak (1888-1968) – non omnis moriar, „Przegląd Epidemiologiczny” 2012, nr 2; H. Kirschner, 100-lecie urodzin prof. Marcina Kacprzaka, „Zdrowie Publiczne” 1988, nr 11; I. Wdowiak, I. Bojar, A. Steć, I. Szwiec, Marcin Kacprzak jako współtwórca idei medycyny społecznej w Polsce, „Zdrowie Publiczne” 2007, nr 1.
