Lwowskie Towarzystwo Opieki nad Sierotami

Lwowskie Towarzystwo Opieki nad Sierotami – organizacja utworzona w 1907 z inicjatywy Aleksandra Mniszka Tchórzewskiego, prezesa sądu krajowego organizacja o koordynująca i wspomagająca system opieki nad sierotami na terenie Galicji. Towarzystwo Stanowiło swego rodzaju konsekwencję wprowadzenia w 1904 systemu opieki nad dzieckiem opartego o rady sieroce oraz bezpośrednio kongresu ochrony dziecka jaki odbył się w 1907 w Wiedniu. Ustalono na nim, że we wszystkich prowincjach monarchii zostaną utworzone komitety, które miały podjąć się organizacji opieki nad dziećmi i młodzieżą. Na terenie Galicji powstały dwa komitety: we Lwowie i w Krakowie (o nazwie Rada Opiekuńcza). Powołano także opiekunów ubogich. Lwowskie Towarzystwo posiadało 5 rad dzielnicowych. W skład każdej wchodził przewodniczący wraz zastępcą oraz odpowiednia grupa doradców (i doradczyń) sierocych mianowanych przez Wydział Okręgowy. W skład wydziałów wchodzili przewodniczący z zastępcami rad oraz referenci gminni (posiadali zastępców). Rady sieroce rejestrowały nowe sieroty, ustanawiały opiekunów oraz nadzorowały warunki wychowania. Oprócz rad dzielnicowych powstawały rejony szkolne (rada opiekowała się uczęszczającymi do nich sierotami). Towarzystwo działało na rzecz określenia potrzeb w zakresie opieki nad sierotami i pełniło funkcje swego rodzaju pośrednika w ich realizacji. Towarzystwo w 1910 zmieniło nazwę na Krajowe Towarzystwo Opieki nad Dziećmi z celem zorganizowania w stolicy kraju akcji popierania i podnoszenia jakości opieki nad sierotami, a także poszerzenia aktywności poza Lwów. Wydział Okręgowy Towarzystwa składał się z 19 członków (od 1911 z 24). System opieki społecznej oparty o rady sieroce i instytucje koordynująca jak Krajowe Towarzystwo uległy dezintegracji w okresie I wojny światowej. Na jego miejsce samorzutnie powstawały organizacje opiekuńcze najczęściej oparte o kryterium wyznaniowe lub narodowościowe. W 1912 opiekowano się 5389 sierotami, z czego 3771 w ramach rejonów terytorialnych i 1618 w ramach rejonów szkolnych.

Źródła: Źródła: A. Haratyk, Rozwój opieki nad dziećmi i młodzieżą w Galicji doby autonomicznej, Wrocław 2002; Galicja i jej dziedzictwo. T 16: Opieka nad dzieckiem w Galicji, red. A. Meissner, Rzeszów 2022; M. Łapot, Żydowska opieka nad dzieckiem sierocym w Galicji w XIX i na początku XX w. (do 1914 r.), „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Pedagogika” 2004, nr 13.