Litewskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Wilnie

Litewskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny w Wilnie – organizacja opiekuńcza założona 14.10.1914 jako Centralny Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w Wilnie. Niesienie pomocy ofiarom wojny było pretekstem do rozwijania działalności politycznej na arenie międzynarodowej. We wrześniu 1915 w wyniku wejścia wojsk niemieckich do Wilna organizacja podzieliła się na dwie grupy. Pierwsza ewakuowała się do Rosji, zaś druga pozostała w Wilnie. Na czele Towarzystwa stanął Antanas Smetona. Po przejęciu pomieszczeń zajmowanych uprzednio przez instytucje rosyjskie, a także po zawieszonych instytucjach polskich, tworzono i utrzymywano litewskie ośrodki edukacyjne, w tym szkoły, a także placówki pomocowe. Zadaniem Towarzystwa było udzielanie pomocy uchodźcom z terytorium Litwy oraz szerzenie kultury litewskiej. W ramach działań pomocowych opieką objęto potrzebujących, wśród których znajdowały się dzieci, rodziny, osoby starsze i chore, ubodzy. Utworzono bezpłatne jadłodajnie, warsztaty pracy, a także placówki opiekuńcze – przytułki i ochronki dla dzieci i osób starszych. W mniejszej lub większej części wspierano inne organizacje np. Litewskie Rzymsko-Katolickie Stowarzyszenie Sług im. św. Zyty. W 1915 organizacja prowadziła 47 ochronek oraz 11 jadłodajni. Okres okupacji niemieckiej miał negatywny wpływ na funkcjonowanie Towarzystwa, co wynikało z polityki prowadzonej przez władze okupacyjne. W 1919 prowadzono 10 ochronek i internatów, z których korzystało 650 dzieci oraz 50 osób w podeszłym wieku. W 1925 w Wilnie działało już mniej placówek Towarzystwa, bowiem 7 ochronek i internatów do których należało 661 osób. W celu udostępnienia zdobycia wykształcenia zawodowego umożliwiającego znalezienie pracy, utworzono szkołę zawodową wraz z pracowniami: krawiecką, szewską oraz tkacką. Towarzystwo utrzymywało również pralnię, piekarnie oraz 2 fermy. W Sejnach prowadzono jedną ochronkę. Wskutek wysuwanych przez polskie władze żądań dotyczących zmiany statutu i nazwy organizacja została przekształcona 31.12.1926 w Litewskie Towarzystwo Dobroczynności.

Źródła: H. Chałupczak, T. Browarek, Mniejszości narodowe w Polsce 1918-1995, Lublin 1998; J. Gorzkowski, Litewskie Towarzystwo Pomocy Ofiarom Wojny [w:] Encyklopedia Historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999; Litewskie Tow. Dobroczynności we Wilnie rozwiązane, „Głos Narodu” 1937, nr 340; B. Makowski, Litwini w Polsce 1920-1939, Warszawa 1986; Mniejszości narodowe w Polsce, „Sprawy Narodowościowe” 1927, nr 4; J. Tomaszewski, Mniejszości narodowe w Polsce XX wieku, Warszawa 1991.