Akcja Pomocy Powodzianom
Akcja Pomocy Powodzianom – zespół działań pomocowych realizowanych na skutek powodzi w dorzeczu Wisły i Odry z lutego i marca 1947 realizowana na terenie całego państwa. Działania na rzecz powodzian prowadzone były zarówno przez organizacje państwowe jak i społeczne. Początkowo przybrały formę doraźną i realizowane były przez utworzoną 24.03.1947 Nadzwyczajną Komisję Rządową Niesienia Pomocy Ofiarom Powodzi (NKR). Na cele jej działalności uruchomiono środki w wysokości 100 mln zł. 01.04.1947 powołano Centralny Komitet Obywatelski Pomocy Ofiarom Powodzi (CKO) (przewodniczył mu Bolesław Bierut, zastępcami byli Józef Cyrankiewicz oraz abp Adam Sapieha), który działał w porozumieniu z NKR. W pomoc zaangażowane były przede wszystkim resorty zdrowia (m.in. dezynfekcja wody, szczepienie ochronne) i obrony narodowej (ewakuacja 3910 osób z zalanych terenów). Spośród organizacji społecznych najszerszą pomoc niósł Polski Czerwony Krzyż (realizował zadanie z zakresu pomocy zdrowotnej, rozdawnictwo odzieży i obuwia), Centralny Komitet Opieki Społecznej (realizował przedłużoną do 30.04.1947 akcję pomocy zimowej dla powodzian: rozdawnictwo posiłków, żywności, odzieży), „Caritas” (rozdawnictwo żywności, obuwia i odzieży), YMCA (rozdawnictwo żywności). W ramach NKR powołano Centralny Komitet Młodzieży Pomocy dla Powodzian koordynujący działalność organizacji młodzieżowych. Pomoc nadeszła również z zagranicy (m.in. JOINT, Szwedzka Pomoc Europie, Rada Polonii Amerykańskiej, Duński Komitet Pomocy Dzieciom „Red-Barnet”. Na cele pomocy powodzianom zorganizowano zbiórkę publiczną. Do 21.04.1947 wpłynęło na konto NKR blisko 92,9 mln zł. W celu uzyskania dodatkowych środków CKO uchwalił jednorazowe przeznaczenie na pomoc 1/4 Daniny Narodowej na zagospodarowanie Ziem Odzyskanych lub sum z tego tytułu pobieranych od płatników podatku obrotowego i podatku od nieruchomości. Płatnicy podatku gruntowego opodatkowani zostali w naturze (5 kg żyta od ha). Do dnia 17.07.1947 zebrano ponad 751 mln zł (60% wymiaru). W ramach daniny w naturze dostarczono powodzianom: ponad 3,1 tys. ton żyta, 4,1 ton pszenicy, 498 ton jęczmienia i blisko 10,8 ton maki żytniej. Równolegle realizowano program przesiedlenia mieszkańców na tzw. Ziemie Odzyskane. Dotyczyło to mieszkańców terenów zalewowych w województwie warszawskim. Ogółem przeniesiono 714 rodzin. Przesiedlenie nie cieszyło się większym zainteresowaniem. Sytuacja powodziowa została z pewnym stopniu wykorzystana do walki politycznej głównie z lokalnymi strukturami PSL.
Źródła: Centralny Komitet Obywatelski Pomocy Ofiarom Powodzi, „Gazeta Ludowa” 1947, nr 92; D. Jarosz, G. Miernik, Powódź roku 1947. Z badań nad kontekstami klęsk elementarnych w Polsce po II wojnie światowej, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2013, t. 73; Społeczeństwo odpowiada na apel. Zbiórki pieniężne na rzecz powodzian, „Głos Ludu” 1947, nr 85; Zbawienne wyjście w przesiedleniu. Ojcowie żyli w nędzy, synowie mogą mieć dobrobyt, „Gazeta Ludowa” 1947, nr 130.
