American Relief for Poland
American Relief for Poland – scentralizowana organizacja charytatywna funkcjonująca w środowisku Polonii w Ameryce, założona w 1938 przez Polish-American Inter-Organizational Council (istniejącą od 1936) w Chicago. ARP zrzeszała wszystkie organizacje polonijne działające na terenie Stanów Zjednoczonych. Celem było inicjowanie programów i akcji pomocowych pomiędzy Polakami w Ameryce a Światową Ligą Polaków za Granicą. Przed wrześniem 1939 organizacja skupiona była na pomocy weteranom Polskiej Armii w USA oraz na wspieraniu studiów polonistycznych i promocji Polski w USA. Po wybuchu II wojny światowej ARP podjęła współpracę z równymi organizacjami charytatywnymi zajmującymi się dystrybucją żywności i zaopatrzenia potrzebującym cywilom na okupowanych terenach. Dzięki współpracy z Amerykańskim Czerwonym Krzyżem organizacja mogła przekazywać środki medyczne polskim żołnierzom w obozach jenieckich. W październiku 1941 ARP utworzyła delegaturę w Lizbonie. Zajmowała się transportem odzieży i leków do Generalnego Gubernatorstwa, obozów jenieckich, obozów koncentracyjnych oraz dla polskich uchodźców na całym świecie. Niemcy udzielili zgodę na rozsyłanie przez ARP paczek do m. in. do Dachau, Auschwitz, Ravensbruck. Lizbońska delegatura utworzyła także departament do spraw osób zaginionych. Po 1945 organizacja wykorzystywała nagromadzone zapasy w celu pomocy polskim wysiedleńcom w Niemczech, gdzie pomoc organizowana była przez United Nations Relief and Rehabilitation Administration (UNRRA). We współpracy z innymi organizacjami ARP pomagała osobom wysiedlonym uzyskać wizę do USA oraz zapewniała im godne warunki na rozpoczęcie życia w nowym kraju. Delegatury ARP powstawały tam, gdzie było wielu polskich uchodźców: w Niemczech, Austrii i Francji. W 1946 na terenie Polski powstały biura ARP w Poznaniu, Krakowie, Gdyni i Warszawie (główna siedziba ARP w Polsce). Na terenie Polski podejmowano współpracę z m. in. Caritas, Polskim Czerwonym Krzyżem, Centralnym Komitetem Opieki Społecznej, Komitetem Dobroczynności Polskiej, Stowarzyszeniem Weteranów Inwalidów, Chłopskim Towarzystwem Przyjaciół Dzieci. Działalność ARP sukcesywnie zmniejszała się, największy spadek nastąpił w latach 60. Ograniczano się wówczas głównie do pomocy polskim szpitalom. W 1973 ARP zakończyła swoją misję w Polsce.
Źródła: „ARP Monthly: official organ of American Relief for Poland” 1946 , nr 3; Brenk M., Social Response in Poland in 1944-1948, „Biuletyn Historii Wychowania” 2018, nr 38; Guide to the Polish Museum of America Archives Collections, red. Targońska E., Warszawa-Chicago 2019; J. R. Potocki, V. H. Reed, Amerykanie w Polsce. Americans in Poland 1919-1947, Warszawa 2019.
