Domy starego rolnika
Domy starego rolnika – społeczne miejsca zamieszkania rolników w podeszłym wieku, określane także mianem wiejskich domów rolnika czy „rencistówkami”. Koncepcja domów starego rolnika pojawiła się w latach 70. XX w. i była próbą rozwiązania problemów mieszkaniowych rolników w wieku emerytalnym, szczególnie tych, którzy w zamian za rentę przekazali państwu swoje gospodarstwa rolne i z uwagi na swój wiek oraz zły stan własnych zasobów mieszkaniowych mieli trudności w samodzielnym funkcjonowaniu w dotychczasowym miejscu zamieszkania. Projekt domów starego rolnika sprowadzał się do adaptacji przez władze lokalne (administrację terenową) dostępnych budynków i przekazywania ich rolnikom w wieku emerytalnym, tak by osoby te pozostawały we własnym środowisku. W 1980 Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej podkreślało, że niezwykle istotną kwestią jest zapewnienie odpowiednich warunków mieszkaniowych samotnym rolnikom w podeszłym wieku. Rozproszenie mieszkańców wsi, trudności komunikacyjne oraz problemy w codziennym funkcjonowaniu, znaczna liczba gospodarstw bez następców, a także fatalne warunki mieszkaniowe części gospodarstw wiejskich wskazywały, iż zapewnienie systematycznej opieki medyczno-socjalnej na wsi wydawało się możliwe poprzez celowe grupowanie starszych osób w jednym miejscu, przy jednoczesnym pozostawieniu seniorów w dotychczasowym środowisku wiejskim. Dlatego też resort zdrowia i opieki społecznej sugerował powoływanie domów starego rolnika w każdej gminie wiejskiej posiadającej tego typu potrzeby. Ze źródeł wynika, iż od początku zwracano uwagę, iż udostępniane przez gminy lokale okazywały się mieszkaniami o bardzo niskim standardzie, prymitywnie urządzonymi, np. w budynkach po byłych szkołach podstawowych starego typu lub gospodarstwach indywidulanych, tyle że zapewniającymi możliwości pozostania rolnikom w dotychczasowym środowisku lokalnym. Nadzieję na poprawę standardów domów starego rolnika wiązano w latach 80. z procesem urbanizacji wsi. W 1979 odnotowano 192 placówki tego typu, w których mieszkało 1 028 osób. Najwięcej domów starego rolnika funkcjonowało na zachodzie kraju, tj. na ziemiach uzyskanych po II wojnie światowej: w województwie koszalińskim – 32, wałbrzyskim – 26, gorzowskim – 22, wrocławskim – 19. W połowie lat 80. było w kraju 250 domów starego rolnika.
Źródła: Encyklopedia seniora, Warszawa 1986; M. Karczewski, Kierunki działania pomocy społecznej w realizacji uchwały VIII Zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, „Opiekun Społeczny” 1980, nr 3; L. Wróblewski, „Rencistówki” na wsi – pierwsze spostrzeżenia, „Opiekun Społeczny” 1980, nr 3; B. Ziębińska, O pomocy i opiece społecznej w na łamach czasopisma „Opiekun Społeczny” z lat 1970–1980, „Praca Socjalna” 2022, nr 2.
