Fundusz Aprowizacyjny
Fundusz Aprowizacyjny – instytucja realizująca po II wojnie światowej skup żywności na cele wyżywienia reglamentowanego i wolnorynkowego. Fundusz powstał w lutym 1946 przy Ministerstwie Aprowizacji i Handlu. Zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z 23.05.1947 funkcjonował następnie w ramach Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Fundusz miał za zadanie zwiększanie zasobów, którymi dysponowało Ministerstwo Aprowizacji i Handlu (MAiH), działania na rzecz zwiększenia produkcji towarów oraz uporządkowanie stosunków na wolnym rynku. Fundusz realizował politykę rządu ustalaną przez Komitet Ekonomiczny. Nadzór nad Funduszem pełnił prezes Centralnego Urzędu Planowania. Konkretne działania realizowało Biuro Funduszu przy MAiH. W terenie zorganizowano delegatury. W ramach prowadzonej polityki aprowizacyjnej do funduszu trafiały z Central Aprowizacyjnych wnioski o towary, które fundusz pozyskiwał i dostarczał wnioskującym. Była to z zasady żywność, czasowo też wspierał centralne bezpośrednio środkami finansowymi. Od maja 1947 fundusz dokonywał zakupów zbóż już nie tylko dla potrzeb aprowizacji reglamentowanej, ale również na zaopatrzenie ludności miejskiej i przemysłu spożywczego stosując metodę wiązania zakupu zbóż ze sprzedażą artykułów przemysłowych. Obrót artykułami przydzielanymi przez Fundusz Aprowizacyjny był zwolniony z podatku obrotowego. Na środki, którymi dysponował fundusz składały się: towary przemysłowe przekazane przez Ministerstwo Przemysły w porozumieniu z Centralnym Urzędem Planowania, dotacje, zapasy, remanenty przyznane przez Komitet Ekonomiczny oraz środki z budżetu MAiH. W 1948 na rzecz Funduszu przekazano tzw. opłaty przemiałowe pobierane przez młyny (w naturze). Zgodnie z zarządzeniem MAiH z 21.11.1946 do zaopatrzenia w naturze z Funduszu uprawnione były również kuchnie ludowe prowadzone przez instytucje opieki społecznej, kuchnie dla repatriantów i przesiedleńców Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, internaty, bursy, domy dziecka, żłobki, domy starców i inne zakłady zamknięte, a także szkoły, placówki dożywiające dzieci i realizujące akcję kolonijną, kuchnie studenckie oraz domy i obozy wypoczynkowe. W toku działalności Fundusz zakupił w 1946 95,9 tys. ton zbóż, 25,9 tys. ton mięsa i tłuszczy, 0,4 tys. ton ryb, 13,2 mln litrów mleka, 5,6 mln. jaj, 220 tys. ton ziemniaków. W kolejnym roku było to – 621,2 tys. ton zbóż, 60 tys. ton mięsa i tłuszczy, 1,2 tys. ton ryb, 26,5 mln litrów mleka, 249,5 tys. ton ziemniaków. W 1946 dysponował 17 mld zł, w 1947 – 22,1 mld zł. W 1946 na zakup mleka na dla dzieci na koloniach Fundusz uzyskał 730 mln ze środków ze sprzedaży towarów z UNRRA.
Źródła: J. Guranowski, Fundusz Aprowizacyjny, „Biuletyn Ministerstwa Aprowizacji i Handlu” 1946, nr 1; Rocznik Statystyczny 1948, Warszawa 1949; Zarządzenie Ministra Aprowizacji i Handlu z dnia 21 listopada 1946, „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Aprowizacji i Handlu” 1946, nr 16, poz. 107.
