Goltz Adam

Goltz Adam – ur. 12.10.1817 w Sieniawie, zm. 21.06.1888 w Warszawie; działacz społeczny i gospodarczy, publicysta, polityk. Uczył się w szkole wojewódzkiej praktyczno-pedagogicznej w Warszawie. Studiował filozofię w Berlinie oraz uczęszczał na zajęcia na uniwersytecie w Greiswaldzie. W 1839 przebywał w Paryżu, następnie powrócił do kraju. W 1842 został członkiem spółki założycieli „Roczników Gospodarstwa Krajowego”. W latach 1846-1853 pełnił funkcję sędziego pokoju w powiecie krakowskim. Przyczynił się do założenia w 1857 Komitetu Towarzystwa Rolniczego, którego był członkiem w latach 1858-1861.Współpracował z Ludwikiem Górskim nad ustawą organizacji. Od 1854 pełnił funkcję radcy Komitetu Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego guberni lubelskiej. W latach 1862-1867 był członkiem Rady Wychowania Publicznego przy Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Królestwa Polskiego. Odbywał podróże do Saksonii w celu zwiedzania zakładów naukowych. Działał w Towarzystwie Popierania Przemysłu i Handlu, Komitecie Towarzystwa Osad Rolnych i w Warszawskim Towarzystwie Dobroczynności. W 1872 został współwłaścicielem tygodnika rolniczego „Zorza”. Publikował m.in. na lamach: „Biblioteki Warszawskiej”, „Kroniki Rodzinnej”, „Słowa”, „Niwy”, „Wieku”. Autor prac: O wiejskich ochronkach (1860), Rady gospodarskie dla wieśniaków ziemi naszej (1862), O położeniu obecnem właścicieli ziemskich (1862).W 1880 współzałożył Towarzystwo Przyjaciół Dzieci i był jego aktywnym działaczem w zakresie pracy nad skutecznymi metodami opieki nad dzieckiem. Stowarzyszenie, oparte na wzorcach francuskich, miało na celu polepszenie warunków życia dzieci i ich rodzin przez przeniesienie działań opiekuńczych na władze publiczne i ogół społeczeństwa w obszarze ochrony przed demoralizacją, zapobieganiu dzieciobójstwu, bezdomności, przestępczości, włóczęgostwu. W latach 1881-1886 współpracował z wydawnictwem „Zbioru praw i przepisów Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego” i „Pamiętnika Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego”. Współautor Encyklopedii Powszechnej i Encyklopedii Rolniczej. Współautor pracy Niedole dziecięce(1882). Wskazywał na problemy wychowania dzieci przez samotne matki oraz konieczność polepszenia warunków ich życia, zdrowego odżywiania, zajęć fizycznych dla dzieci. Wyrażał potrzebę opracowania programu profilaktyki społecznej i pomocy rodzinie. Za podstawę działalności opiekuńczej uważał pomoc matce i dziecku na poszczególnych etapach jego rozwoju. Przeciwstawiał się wyzyskowi dzieci. Angażował się w zakładanie ochron dla dzieci i czytelni ludowych.

Źródła: I. Adamek, Przygotowanie dzieci do szkoły w warunkach rozwijającego się wychowania przedszkolnego na ziemiach polskich (druga połowa XIX wieku – 1918 rok), Kraków 1999; M. Balcerek, Zarys koncepcji pedagogicznych Towarzystwa Przyjaciół Dzieci i ich rozwój w Polsce Ludowej, „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1976, nr 71; T. Kizwalter, „Nowatorstwo i rutyny”: Społeczeństwo Królestwa Polskiego wobec procesów modernizacji (1840-1863), Warszawa 1991; K. Lepszy, Goltz Adam [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, Wrocław 1959-1960.