Joteyko Józefa
Joteyko Józefa – ur. 29.01.1866 w Poczujkach, zm. 24.04.1928 w Warszawie; pedagog, psycholog, fizjolog. Studiowała na Uniwersytecie w Genewie, na Wydziale Lekarskim w Brukseli, następnie w Paryżu. W 1896 uzyskała stopień doktora nauk medycznych. Do 1898 odbywała praktykę lekarską w Paryżu. W 1898 została asystentem w Instytucie Fizjologicznym Solvay’a na Uniwersytecie w Brukseli, była także wykładowczynią psychologii doświadczalnej. Od 1902 pracownik psychofizjologicznego laboratorium Uniwersytetu Brukselskiego. Od 1903 kierowniczka prac psychologicznych, wykładowca kursu psychologii eksperymentalnej. Wyniki badań w zakresie fizjologii przedstawiła na kilku kongresach międzynarodowych. Od 1906 nauczała psychologię pedagogiczną na seminariach nauczycielskich w Belgii. Przyczyniła się wówczas do wprowadzenia specjalnych kart lekarsko-pedagogicznych dla uczniów. W 1908 założyła pismo naukowe „Revue Psychologique”. Popularyzatorka pedologii jako dziedziny nauki zajmującej się poznaniem funkcjonowania dziecka pod względem fizycznym, psychicznym i socjologicznym. Organizatorka I Międzynarodowego Kongresu Pedologicznego w Brukseli w 1911. W czasie I wojny światowej organizatorka Komitetu Pomocy dla Polaków przebywających w Belgii. Środki na pomoc dla swych rodaków zdobywała przez współpracę z Polonią amerykańską oraz Komitetem Ratunkowym w Poznaniu. W 1916 powołana do kolegium profesorskiego na katedrę Collège de France. W 1918współtworzyła wraz z Marią Grzegorzewską Polską Ligię Nauczania, dla gromadzenia materiałów w zakresie organizacji szkolnej, metod nauczania oraz wychowania. Publikowała m.in. na łamach „Roczników Polskiej Ligii Nauczania”. Dochód z opracowanej przez J. Joteyko broszurę Odbudowa Szkoły Polskiej, miał być przeznaczony na rzecz polskich jeńców we Francji. Po powrocie do Warszawy, w 1919 została kierownikiem katedry psychologii ogólnej i pedagogicznej Państwowego Instytutu Pedagogicznego. Prowadziła badania nad rozpoznawaniem inteligencji u dzieci i młodzieży przy pomocy metody testów i obserwacji psychologicznych. W 1926 uzyskała habilitację jako docentka psychologii na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Do 1927 była wykładowczynią w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej, w którym dokształcano nauczycieli szkół dzieci niepełnosprawnych z potrzebami specjalnymi. Od 1927 członek Komisji Opiniodawczej przy Komitecie Ekonomicznym Ministrów. Od 1928 członek Rady Ochrony Pracy przy Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej.
Źródła: C. Domański, Historia psychologii w Europie Środkowej. Badacze, inspiracje i koncepcje, Warszawa 2018; S. Konarski, Joteykówna Józefa Franciszka [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XI, Kraków 1964; N. Dudnyk, I. Krasińska, Poglądy pedagogiczne Józefy Joteyko (1866-1928), „Nauczyciel i Szkoła”2017, nr 61; O. Lipkowski, Józefa Joteyko – życie i działalność, Warszawa 1968; S. Sedlaczek, Józefa Joteyko, Warszawa 1928; K. Ostrowska, Joteyko Józefa [w:] Słownik psychologów polskich, Poznań 1992
