Han Ilgniewicz Natalia

Han Ilgniewicz Natalia – ur. 21.05.1895 w Warszawie, zm. 13.08.1978 w Łodzi; pedagog, wykładowca akademicki, działaczka społeczna. Absolwentka Gimnazjum im. Olgi Markowicz w Tomsku (1913). Studentka Wydziału Prawa i Nauk Społecznych na Uniwersytecie w Tomsku, gdzie równocześnie uczęszczała na zajęcia z medycyny co odegrało istotną rolę w przyszłych zainteresowaniach badawczych. Zajmowała się zagadnieniem przestępczości nieletnich, pracowała jako nauczycielka w tomskich gimnazjach. Była działaczką komisji do spraw zwalczania przestępczości nieletnich w Irkucku. W ramach tej pracy prowadziła eksperymentalną kolonię letnią nad jeziorem Bajkał dla nieletnich przestępców. Celem była próba sprawdzenia czy wyjątkowo korzystne warunki przyrodnicze mogą wpływać na proces resocjalizacji młodzieży. Wnioski ze swojej pracy nad Bajkałem opisała w pracy „W poszukiwaniu dróg resocjalizacji”. Ponad to uczyła w szkole dla niewidomych w Irkucku. Od 1920 pracowała jako asystentka w Katedrze Filozofii Prawa Uniwersytetu Tomskiego. W 1921 wróciła do Polski. Pracowała w Zakładzie Poprawczym w Wielucicach oraz innych placówkach dla młodzieży w Wilnie, współpracowała z Instytutem Pedagogiki Specjalnej, gdzie poznała Marię Grzegorzewską, Janusza Korczaka i prof. Bronisława Wróblewskiego. Od 1925 uczyła w szkole specjalnej w Warszawie, której kierownictwo objęła w 1926. W 1935 zamieszkała w Wilnie, gdzie kierowała szkołą specjalną aż do 1939. W 1926 uzyskała dyplom nauczyciela moralnie upośledzonych. W 1939 uzyskała stopień naukowy doktora z dziedziny prawa karnego na podstawie rozprawy „Konflikt dziecka z prawem karnym”, stanowiła pierwszą w Polsce pracę z zakresu kryminologii nieletnich. Stała się ona się podręcznikiem uniwersyteckim  dla nauczycieli w zakładach poprawczych i wychowawczych oraz sędziów dla nieletnich. Charakterystyczna w pracy N. Han-Ilgniewicz była wnikliwa obserwacja wychowanków. Zwracała uwagę na ich zachowanie, mowę ciała i mimikę twarzy podczas lekcji, w czasie wolnym a także podczas snu. Proces wychowania traktowała jako oddziaływanie całego środowiska na psychikę dziecka, głównie na sferę emocjonalną. W swojej praktyce pedagogicznej opierała się na współpracy z rodziną dziecka i misji pogodzenia młodocianego przestępcy z najbliższymi oraz tworzeniu pozytywnej atmosfery i przychylnego dzieciom środowiska w ośrodku wychowawczym. Po II wojnie światowej zamieszkała w Łodzi, gdzie rozpoczęła działalność na rzecz rozwoju psychologii i pedagogiki specjalnej. Była współorganizatorką Towarzystwa Higieny Psychicznej i Poradni Pedokryminologicznej oraz pracowała jako adiunkt (od 1946) w Katedrze Psychologii Ogólnej Eksperymentalnej Uniwersytetu Łódzkiego. Od 1958 działała w nowoutworzonej Katedrze Psychologii Wychowania Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Źródła: D. Domańczyk-Cieślak, Łódzkie pionierki psychologii naukowej, [w:] Miasto pracujących kobiet, red. I. Desperak, M. Krogulec, Łódź 2020; M. Łobocki, Życie, działalność i twórczość Natalii Han-Ilgiewicz 1895-1978, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” 1998, nr 10; Natalia Han-Ilgiewicz [w:] Zeszyty Pedagogiczno-Medyczne. Słownik Pedagogów Polskich i Polskiej Myśli Pedagogicznej XIX i XX wieku, red. M. J. Żmichrowska, M. Pluskota, t. 35, Wałbrzych 2015; E. Umińska-Tytoń, Natalia Han-Ilgiewicz – pedagog leczniczy (1895-1978). Wspomnienie w setną rocznicę urodzin, „Łódzkie Studia Teologiczne” 1995, t. 4.