Koło Pracy Kobiet

Koło Pracy Kobiet – stowarzyszenie zorganizowane w 1916 w wyniku przekształcenia Komisji Pracy Kobiet, działającej od 1914 przy Sekcji Kobiecej w ramach reorganizacji struktur Komitetu Obywatelskiego Miasta Stołecznego Warszawy. Początkowo celem działalności Komisji było sprawowanie opieki w szczególności nad rodzinami rezerwistówi ich dziećmi. Po powołaniu 6.08.1915 Zarządu Miasta Warszawy przez Komitet Obywatelski, w skład nowego organu wszedł Wydział Pomocy dla Ludności, w tym Komisja Pracy Kobiet Zarządu m. Stołecznego Warszawy. W 1916 po likwidacji Komitetu Obywatelskiego Miasta Stołecznego Warszawy, Komisję przeorganizowano na Koło Pracy Kobiet, kontynuujące działalność Komisji i posiadające własny statut. Do 1930 funkcję prezesa Koła była Józefa Klawerowa. Wspierała ubogie kobiety, udzielała wsparcia przez rozdzielanie bonów obiadowych i artykułów spożywczych, zapomóg pieniężnych. Organizacja prowadziła placówki opiekuńczo-wychowawcze, domy opieki nad matką i dzieckiem. Udzielała pomocy lekarskiej, rozdzielano pieniężne zapomogi, wyprawki dla niemowląt. Prowadziła przytułki dla bezdomnych matek oraz tanie kuchnie. Współtworzyła kursy gospodarstwa domowego i ogniska domowe dla dziewcząt. Koło współpracowało z Radą Główną Opiekuńczą w ramach Centralnej Komisji Ratowania Dzieci. Koło przyjmowało i wykonywało zlecenia szwalne od RGO oraz pomagało instytucji w opiece nad osobami potrzebującymi, w tym najmłodszymi. Koło dokonywało remontów w ochronach i schroniskach. Korzystano ze wsparcia finansowego oferowanego przez RGO na prowadzenie schronisk dla dzieci repatriantów oraz punktów odżywczych (placówki przychodnie umożliwiające przebywanie w ciągu dnia, wydające dzieciom 4 posiłki dziennie, kąpiel, pomoc lekarską i odzieżową). Podopiecznym Koła RGO pomagała w znalezieniu miejsca m.in. w przytułkach położniczych. Natomiast podopieczni RGO mogli liczyć na umieszczenie ich w placówkach prowadzonych przez Koło. W 1917 w skład utworzonej w strukturach RGO Komisji do Spraw Wysyłania Dzieci na Wieś weszły m.in. przedstawicielki Koła Pracy Kobiet – Stefania Olszowska i Józefa Klawerowa. Koło udzielało Komisji wsparcia w zakresie organizacyjnym przez prowadzenie jednego z punktów ewakuacyjnych (schronisk wczasowych) służących przygotowaniu dzieci do wyjazdu. Na dzień 9.03.1918 w schroniskach organizacji utrzymywano 800 dzieci. W okresie międzywojennym Koło Pracy Kobiet prowadziło Sekcję opieki nad matkami i niemowlętami, a także Sekcję Pomocy Dzieciom. Od maja 1930, po śmierci Józefy Klawerowej, funkcję przewodniczące pełniła Helena z Klawerów Wolska. W 1930 organizacja prowadziła żłobek dla dzieci w Górze Kalwarii, oddzielne zakłady dla dziewcząt i chłopców, bursę dla dziewczynek w wieku od 5 do 10 lat i uczęszczających do szkół powszechnych im. Józefy Klawerowej, bursę dla dziewcząt w wieku od 10 lat i pochodzących z rodzin inteligenckich, bursę dla dziewcząt uczęszczających do seminariów i szkół zawodowych, bursę dla chłopców w wieku od 7 lat i uczęszczających do szkół powszechnych, 2 bursy dla chłopców uczęszczających do terminów i szkół zawodowych, 2 domy opieki nad matką i dzieckiem, sale zajęć, warsztat szewski.

Źródła: AAN, Centralna Agencja Polska w Lozannie, sygn. 12; Archiwum Państwowe w Warszawie, Komisja Ratowania Dzieci Funduszu Amerykańskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie, sygn. 130/1;Śp. Józefa Klawerowa, „Kurjer Warszawski” 1930, nr 127; Koło Pracy Kobiet [w:] Warszawa kobieca, J. Bełcikowski, Warszawa 1930; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kielce 2017;Z Komisji Pracy Kobiet, „Dziennik Komitetu Obywatelskiego Miasta Warszawy” 1916, nr 264.