Biuro Pracy Społecznej
Biuro Pracy Społecznej – instytucja naukowa działająca początkowo jako Towarzystwo Popierania Pracy Społecznej, utworzone w 1906 przez m.in. Stanisława Dzierzbickiego i Władysława Grabskiego w Warszawie. Zajmowano się przeprowadzaniem badań naukowych i opracowywaniem danych z uwzględnieniem stosunków ekonomicznych i politycznych. W 1908 wydano publikację Referat Biura Pracy Społecznej w sprawie kuratorjów trzeźwości. W 1909 w ramach działalności Towarzystwa wyodrębniono pracownię naukową, funkcjonującą jako Biuro Pracy Społecznej, jego regulamin Rada Towarzystwa Popierania Pracy Społecznej zatwierdziła 23.10.1910. Biuro miało za zadanie przygotowywanie materiałów dla innych instytucji oraz inicjatyw społecznych, a także komentarzy do ustaw i publikacji dotyczących problemów społeczno-gospodarczych. Instytucja miała służyć pomocą naukową przedstawicielstwu Królestwa Polskiego w rosyjskiej Dumie Państwowej w Petersburgu. Rozwijano pracę odczytową i wydawniczą. Pod względem struktury organizacyjnej Biuro było podzielone na sekcję społeczno-prawną z Franciszkiem Nowodworskim na czele oraz na sekcję społeczno-ekonomiczną działającą pod kierunkiem Władysława Grabskiego. W latach 1910-1915, pod redakcją Władysława Grabskiego opracowano Roczniki Statystyczne Królestwa Polskiego uwzględniające lata 1913-1914. W 1913 w zakresie zwalczania negatywnych zjawisk społecznych opublikowano referat F. Nowodworskiego Nowe pole skutecznej walki z pijaństwem w gminach, wygłoszony 11 października tegoż roku. W 1914 Biuro wydało opracowanie Nowa ustawa szkolnictwa prywatnego. W czasie I wojny światowej i okupacji niemieckiej nastąpiła reorganizacja struktur Biura, które zostało podzielone na sekcje: prawną, ekonomiczną, samorządową, oświatowo-szkolną, stowarzyszeń. W ramach Biura nadal prowadzono badania dotyczące zagadnień społecznych i ekonomicznych, z uwzględnieniem potrzeb poszczególnych warstw społecznych i ludności pracującej. W latach 1918-1919 Biuro było wydawcą czasopisma „Praca Społeczna”. Działalność instytucji z powodu trudności finansowych uległa ograniczeniu. W 1919 doszło do osłabienia funkcjonowania Biura z przyczyn politycznych, a ostatecznie do jego rozwiązania. W 1920 w miejsce zlikwidowanego Biura Pracy Społecznej powstał Instytut Gospodarstwa Społecznego.
Źródła: M. M. Drozdowski, Władysław Grabski, Rzeszów-Warszawa 2004; K. Korab, Władysław Grabski jako socjolog wsi, Warszawa 2004; F. Nowodworski, Nowe pole skutecznej walki z pijaństwem w gminach, Warszawa 1913; A. Szczepaniak, Zabiegi konserwatystów Królestwa Polskiego o stworzenie systemu informacyjnego na potrzeby bieżącej polityki polskiej przed wybuchem I wojny światowej, „Kwartalnik Opolski” 2015, nr 1; T. Szturm de Sztrem, Instytut Gospodarstwa Społecznego 1920-1944, Warszawa 1959.
