Domy ochrony kobiet
Domy ochrony kobiet – ogólna nazwa placówek o charakterze rehabilitacyjnym prowadzonych przez organizacje społeczne stanowiące element walki z handlem kobietami w II Rzeczypospolitej o charakterze depenalizacyjnym. Niekiedy nazywano je schroniskami dla moralnie zaniedbanych dziewcząt względnie kobiet. Istniała płynna granica między domami ochrony kobiet a domami noclegowymi, w których to nie oferowano usług w zakresie doprowadzenia do samodzielności. Zamiana jednej placówki na drugą wynikała z dostępności środków finansowych i zasobów kadrowych. Wobec braku uregulowań o charakterze ogólnokrajowym funkcjonowanie domów ochrony kobiet uzależnione było od warunków lokalnych. Placówki z reguły prowadzone były przez organizacje religijne lub związane z związkami wyznaniowymi, rzadziej przez organizacje świeckie (Katolickie Towarzystwo Opieki nad Kobietami, Opieka nad Młodymi Kobietami we Lwowie, Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet). Pomoc kierowana była nie tylko do osób tego samego wyznania. Po ratyfikacji konwencji o zwalczaniu handlu kobietami i dziećmi (1925), na poziomie ogólnokrajowym, pracę koordynował Polski Komitet Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi. Domy ochrony kobiet zlokalizowane były w dużych miastach, w węzłach komunikacyjnych, stanowiły element systemu zwalczania handlu kobietami i dziećmi wraz z misjami dworcowymi, domami noclegowymi (nazywanymi czasami też schroniskami lub noclegowniami). Większe i stale działające placówki znajdowały się w Warszawie, Poznaniu, Krakowie, Lwowie (początkowo w Brzuchowicach). W II połowie lat 20. działały 32 takie placówki, w dekadę później 25. Łączna liczba pensjonariuszek w końcu lat 30. oscylowała wokół 2 tys. W placówkach z pomocy korzystały kobiety uprawiające prostytucję, bądź też nią zagrożone na zasadzie dobrowolności, bądź też przez skierowane tam przez instytucje porządkowe (Policja Kobieca, poradnie dla kobiet, ośrodki zdrowia) czy sądy (w tym dla nieletnich). Celem było doprowadzenie pensjonariuszek do samodzielności i podjęcie społecznie akceptowalnej aktywności zawodowej. Zadanie realizowano poprzez narzędzia edukacyjne (uzupełniająca edukacja szkolna), aktywizacji zawodowej (kursy i warsztaty, szkolenia zawodowe), szerokorozumiane działania wychowawcze, konieczną opiekę medyczną. Wraz z organizowaniem systemu zwalczania żebractwa i włóczęgostwa (rozporządzenie prezydenta z 14.10.1927) pojawiły się domy pracy dobrowolnej, planowo miały być w każdym województwie (np. zakład w Henrykowie), które w pewnym zakresie realizowały również pomoc dla kobiet zajmujących się prostytucją. 2578
Źródła: Działalność Polskiego Komitetu Walki z Handlem Kobietami i Dziećmi w okresie od 1 IV 1935 do 31 VI 1936 r., „Praca i Opieka Społeczna” 1937, nr 1; K. Chylak, Zwalczanie handlu żywym towarem w II Rzeczypospolitej: społeczna działalność misji dworcowych na rzecz ochrony kobiet i dzieci, „Homo Politicus” 2011, vol. 1(6); P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej, Rzeszów 2013; M. L., Rzut oka na zakłady dla dziewcząt moralnie zaniedbanych, „Opiekun Społeczny” 1939, nr 3.495
