Krakowski Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (Książęco-Biskupi Komitet w Krakowie)

Krakowski Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny (Książęco-Biskupi Komitet w Krakowie) – największa w Galicji organizacja dobroczynna założona w styczniu 1915 w Krakowie, z inicjatywy biskupa Adama Stefana Sapiehy. W skład Prezydium Komitetu weszli m.in. arcybiskup krakowski Franciszek Symon, Kazimierz Kostanecki i Jan Górski. Struktura organizacyjna Komitetu składała się z sekcji: Pomocy Doraźnej, Opieki nad Dziećmi, Sanitarnej, Gospodarczej, Odzieżowej, Odbudowy Kraju, Opieki nad Uchodźcami, Opieki nad Żołnierzem Polakiem, Opieki nad Jeńcami. Końcem 1917 na struktury lokalne Komitetu złożyło się 79 tzw. delegacji, działających w całej Galicji, w części Królestwa Polskiego okupowanej przez Austro-Węgry, gdzie utworzono 8 delegacji, a także w Pradze i Wiedniu.Równolegle powstały delegacje diecezjalne we Lwowie, Przemyślu, Tarnowie, którym podlegały delegacje parafialne. Dochody Komitetu pochodziły z subwencji otrzymywanych z Generalnego Komitetu Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce (w Vevey) oraz środków pozyskiwanych ze składek i zbiórek społecznych. W 1917 ze zorganizowanych dwukrotnie tzw. „Tygodni KBK” otrzymano 515 tys. koron, następnie 1,1 mln koron. Wydatki Komitetu objęły łącznie 8,3 mln koron, z czego 3 mln przekazano do Królestwa Polskiego na zapomogi dla Głównego Komitetu Ratunkowego w Lublinie (Komitet w Krakowie dystrybuował w ten sposób pomoc przekazywaną przez Komitet w Vevey). Wspierano finansowo odbudowę zakładów przemysłowych i gospodarstw rolnych. W Małopolsce Komitet Biskupi najwięcej wydał na zapomogi i subwencje (2,3 mln koron). W latach 1915-1917 na pomoc dla dzieci,w ramach działalności Sekcji Opieki nad Dziećmi,przeznaczono ok. 850 tys. koron. Prowadzono schroniska (również przejściowe), umieszczano dzieci w rodzinach prywatnych, udzielano zapomóg, wspierano finansowo i rzeczowo organizacje zajmujące się opieką nad dziećmi. Pod koniec 1917 Sekcja utrzymywała ponad 700 dzieci, w tym w zakładach własnych 225. W ramach Sekcji działał Oddział Pań, którego zadaniem było ratowanie dzieci pozbawionych opieki na terenach bezpośrednio dotkniętych działaniami wojennymi. Przy pomocy biur KBK (m.in. Kraków, Lwów) udzielano porad prawnych osobom prywatnym oraz organizacjom.Prowadzono działania w kierunku zwalczania chorób zakaźnych, przez organizowanie akcji szczepień. W lutym 1916 szczepieniem przeciwko ospie na terenie Galicji objęto ponad 1,5 mln osób. Na ten cel KBK przeznaczył 320 tys. koron. Książęco-Biskupi Komitet działał oficjalnie do końca 1918, zaś poszczególne delegacje funkcjonowały również w 1919.

Źródła: W. Grabski, A. Żabko-Potopowicz, Ratownictwo społeczne w czasie wojny [w:] Polska w czasie Wielkiej Wojny (1914-1918). Historia społeczna, t. 2, red. M. Handelsman, Warszawa 1932; D. Płygawko, Sienkiewicz w Szwajcarii. Z dziejów akcji ratunkowej dla Polski w czasie I wojny światowej, Poznań 1986; M. Przeniosło, Pomoc dzieciom w działalności Rady Głównej Opiekuńczej w latach 1915-1921, Kielce 2017; Trzy lata działalności KBK, Kraków 1918; W. Wróbel, Troska biskupa Adama Sapiehy o wysiedlonych i uchodźców w latach 1914-1916, Kraków 1999.